Religiewetenschappen

6 colleges van 2 uur
woensdag en donderdag
10.30-12.30 en 13.30-15.30 uur
data: 3/2; 4/2 en 11/2
kosten: € 175,50 inclusief lunches

Prof. dr. Henk Tieleman

econoom en antropoloog, is emeritus hoogleraar godsdienstsociologie en oud-decaan van de Faculteit Theologie te Utrecht.

Religie, identiteit en spiritualiteit

Hemelse verhalen bij de alledaagse werkelijkheid

Religie is alom en van alle tijden, en ontegenzeggelijk van grote betekenis voor mensen: houvast en troost, identiteit en bijpassend ritueel. Een ‘verhaal’ bij de werkelijkheid die ons als mensen verder ‘zonder handleiding’ overkomt. Een verhalenbundel met de pretentie eeuwige en onveranderlijke waarheden te weerspiegelen, maar in werkelijkheid constant in beweging, in wisselwerking met de lokale context.  

Zo zien we machtsposities van kerken verbrokkelen (secularisatie) en plaatsmaken voor een versplinterde ‘religieuze markt’, waarop (eertijdse) gelovigen tussen een bont aanbod aan spiritualiteit hun nieuwe wegen en waarheden bij elkaar sprokkelen. Tegelijk is er – als een soort paradox – de opkomst van totalitair fundamentalisme van velerlei soort (hindoeïstisch, boeddhistisch, joods, christelijk, islamitisch), vaak met beangstigende trekken. 

Ondanks de duizelingwekkende variëteit aan religieuze opvattingen en praktijken wordt in onze grondwet (art. 1, 6 en 23) de vrijheid van godsdienst zonder veel precisering ongeveer heilig verklaard, waarbij iedereen naar eigen smaak ‘het religieuze’ mag definiëren. 

Hoe heilzaam is heel die kleurrijke omgang met het heilige al met al? Hoe functioneert het in de handen van machthebbers, zoals Narendra Modi met zijn achterban van fanatieke hindoe-nationalisten, Vladimir Putin flirtend met de Russisch-Orthodoxe Kerk, en Donald Trump met zijn getrouwe evangelicals

Wat doen mensen met hun religie? En wat doen religies met de bijbehorende  samenlevingen? Hoe – bijvoorbeeld – te verklaren dat de islam, ooit de religieuze omlijsting van een economisch, cultureel en politiek machtig wereldrijk, thans het decor vormt van een maatschappelijke chaos zonder weerga? Of staat de islam daar helemaal los van?

Een tour d’horizon langs de grenzen van religie, identiteit en spiritualiteit, waarin enige overlap met eerdere cursussen onvermijdelijk is.

Menu