Sociale geschiedenis I

4 colleges van 2 uur
woensdag 14.30-16.30 uur
datum: 7/10 en
dinsdag 14.30-16.30 uur
data: 13/10; 27/10 en 3/11
kosten: € 100,00

Dr. Theo Salemink

(1946), historicus en theoloog, doceerde aan de universiteit van Tilburg. Hij publiceerde over de sociale kwestie in Nederland, over de geschiedenis van het antisemitisme, maar ook over de avant-garde in de kunst en over de Nederlandse dichter-schilder Lucebert. Samen met Marcel Poorthuis publiceerde hij in 2011: Van Harem tot fitna. Beeldvorming van de islam in Nederland 1848-2010. Hij schreef samen met zijn broer Leo Salemink: Ondankbare grond. Een boerenepos  (2014) over de grote veranderingen op het platteland in Achterhoek en Liemers.

Beelden over de islam in Nederland

Vijanddenken en vooroordelen

Onze westerse cultuur heeft verschillende beelden over de islam voortgebracht. Vaak spelen daarbij vijanddenken en vooroordelen een rol. 

In de geschiedenis van Nederland zijn er drie fasen te onderscheiden. Ten eerste, de tijd dat er nog geen moslims in Nederland bij de Noordzee wonen. In die tijd gaat het over de islam als een vreemde, onchristelijke religie, een gevaarlijke ketterij, maar ook over exotische, oosterse landen (oriëntalisme), als spannend tegenbeeld van de westerse landen. 

In de tweede fase, vanaf de jaren zestig van de vorige eeuw, komen er gastarbeiders uit de landen rond de Middellandse Zee naar Nederland. Er ligt nadruk op de economische aspecten. Over en weer leeft de verwachting dat ze na verloop van tijd teruggaan. 

De derde fase wordt gekenmerkt door de opkomst van een politiek anti-islamisme, soms met een racistische ondertoon. In deze fase zien we de opkomst van Pim Fortuyn, de  aanslag op de Twin Towers, de opkomst van de PVV van Wilders en daarna van Forum voor Democratie van Thierry Baudet. Nieuwe beelden over de islam verschijnen: fascistisch gevaar, verwevenheid van islam en fundamentalisme, gevaar van terrorisme, nieuwe kruistocht, eigen volk eerst, nieuwe Nederlanders importeren politieke conflicten uit het Midden-Oosten, vragen rond dubbele nationaliteit en dubbele loyaliteit. De cursus beschrijft de geschiedenis van de beeldvorming in Nederland gedurende de 19e en 20e eeuw, met een uitzicht op de nieuwe spanningen anno 2021.

Menu